[masterslider id="2"]
काव्यरसास्वाद विशेष लेख

कवितेतील पळस वृक्ष

यांनी लिहिलेले सुभाष कामडी

कवितेतील पळस वृक्ष

मराठी कवितेच्या स्वरुपात निसर्गसृष्टीला कविंनी शुंगाररसविरहित, लयबद्ध प्रतिभा अंगीकारून नाविन्यता प्राप्त करून दिली आहे त्यातच निसर्ग नियमाला सहा उप ऋतुंचे बदलते हे कविमणाला मोहित करून सोडणारे असावेत.खरच फाल्गुन महिन्यात होळी शीमगा सणाच्या महोत्सवातच वसंत ऋतू बहरायला सुरुवात झाली की जंगलातील इतर झाडं पानं घड्याळाचे गळती होऊन ती हवेत जणू पताकांनी उधळण कल्याचे दिसते परंतु अशाच विस्तिर्ण वातावरणात पळस झाड मात्र रंगीबेरंगी बहरून जाते उठून दिसते कवयित्री शांता शेळके यांनी पळसाचे कवितेमध्ये सुरेख शब्दांत वर्णन केले आहे

गगना गंध आला

गगना गंध आला
मधुमाश धुंद झाला
फुलले पलाश राणी
जळत्या ज्वाला

आले वनावनात
सहकार मोहरुन
भ्रमरास मंजिरिची
चाहुल ये दुरुन
भरला मकरंद कोषी

वेलीस अंकुराची
वलये किती सुरेख
लिहितात अंगुलिंनी
वाऱ्यात प्रेमलेख
संदेश प्रेमिकांना
दुरुनी आला

                               – कवयित्री शांता शेळके

                                  गगना गंध आला ही कवयित्री शांता शेळके यांची कविता भावगीत म्हणुनही प्रसिद्ध आहे गगना गंध ही कविता म्हणजे पळस फुलेच नाही तर वसंत ऋतूच्या वर्तुळात निसर्गचीत्रनाबरोबर वातावरणातील विविध रुपे साकारत प्रसंगानुरूप वेगळी जीवनमुल्य जोपासणारी आहे . हिवाळा सरल्यानंतर फाल्गुन महिन्यात मध्यंतरी होळी सनाच्या उत्सवातच पळसाला फुले येतात केसरी आणि पिवळसर अशा रंगांनी वसंत ऋतू मध्ये ही मोहरून जातात.

दिवसागणिक सायंकाळचं दृश्य वेगळं असतं सायंकाळी लालबुंद थाळी पानापानावर किरण सोनेरी पडलेली दिसतात डोंगराआड दडत चाललेल्या सुर्याचे तांबुस किरण हे वातावरणातील प्रसन्न होऊन जणु आशीर्वाद देतात चहुकडे मकरंद नाद घमघमाट दुरवर पसरलेला सजीव सृष्टीला आल्हाददायक ठरतो पळस झाड तेच बहर तोच पण अग्नीरूपी फुलांचा दिमाख मात्र नवा दिवसाच्या वेळी पळस वृक्ष अगदी अग्नी फुलांनी सजविलेल्या फांदीवर पेटून उठल्या सारखं भासते ह्या आल्हाददायक क्षणी वेगवेगळ्या रंगांचे पक्षी झाडाच्या खाली वर जमतात कोकिळ, बुलबुल, सुतार पक्षी,चष्मेवाला,खार या पशू पक्ष्यांची जणू मेजवानी भरते अशाच प्रसंगी अंकुरलेल्या फुलाभोवती मधुमाशी मात्र परागकण गोळा करण्यासाठी धिंगाणा घालते. पळस हे झाड डोंगरमाथ्यावर,दरीखोरीत,तर कुठे पडीक माळरानावर लवुन आलेली असतात मोठ्या प्रमाणात आढळतात पळसाची पानं तळहाताच्या आकारा सारखी जाड असतात त्याचा उपयोग ग्रामीण भागात जेवण्यासाठी पत्रावळी शीवाय घरावर ओंबन ठोकुन शप्पर शीवण्यासाठी देखील करतात तर फुलांचा उपयोग रंग तयार करण्यासाठी वापरतात पळसाची साल आयुवेर्दिक असल्याने औषध तयार करण्यासाठी वापरतात पळस हे झाड वनस्पतींमध्ये बहुगुणी वृक्ष मानले जाते

–  सुभाष नारायण कामडी,  मु वांगण सु पो पळसण,  ता सुरगाणा,

मो नं 9579543308

लेखकाबद्दल

सुभाष कामडी

एक टिप्पणी द्या