‘माती मागतेय पेनकिलर’ला राज्यभरातून दाद – हिंगोलीच्या रोहिणी वाकडे साहित्य दर्शन प्रतिष्ठानचा राज्यस्तरीय गौरव
कळमनुरी (जि.हिंगोली) – समकालीन मराठी ग्रामीण कवितेला वेगळा आवाज देणाऱ्या कवी सागर जाधव जोपुळकर यांच्या ‘माती मागतेय पेनकिलर’ या कवितासंग्रहाने आणखी एक मानाचा टप्पा गाठला आहे. रोहिणी वाकडे साहित्य दर्शन प्रतिष्ठान, कळमनुरीतर्फे जाहीर करण्यात आलेल्या राज्यस्तरीय साहित्य पुरस्कार २०२४ मध्ये या संग्रहाची कविता विभागासाठी निवड झाली आहे.
या प्रतिष्ठानकडून दरवर्षी कादंबरी, कथा आणि कविता या तीन प्रमुख साहित्य प्रकारांसाठी राज्यस्तरीय पुरस्कार दिले जातात. यावर्षी जाहीर करण्यात आलेल्या पुरस्कारांमध्ये –
कविता: माती मागतेय पेन किलर – कवी सागर जाधव जोपुळकर (नाशिक)
कथा: डबल ढोलकी – लेखक प्रभाकर शेळके (जालना)
कादंबरी: वचपा – लेखक मोतीराम राठोड (नांदेड)
या मान्यवर कलाकृतींना १८ जानेवारी २०२६ रोजी आयोजित विशेष सोहळ्यात पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहेत, अशी माहिती प्रतिष्ठानचे संयोजक विजय गं. वाकडे, प्रेरक दत्ता डांगे आणि कार्यवाह शंतनु वाकडे यांनी दिली आहे.
रोहिणी वाकडे साहित्य दर्शन प्रतिष्ठानच्या या पुरस्कारांनी आतापर्यंत १९ नामांकित लेखनकृतींचा गौरव केला आहे. या यादीत विद्याधर भागवत (सावंतवाडी), कवी फ.मुं. शिंदे (छ. संभाजीनगर), बाबू बिरादार (देगलूर), ललिता गादगे (अहमदपूर), करुणा जमदाडे (नांदेड), मनोज बोरगावकर (नांदेड), ग.पि. मनूरकर (उमरी), गणेश आवटे (जिंतूर), आसाराम लोमटे (परभणी), आशा डांगे (छ. संभाजीनगर), निर्मोही फडके (ठाणे), ज्ञानेश्वर शिंदे (नायगाव), बाळू दुगडूमवार (कुंटूर, नायगाव), प्रतिभा सराफ (मुंबई), ना.द. कुडलीकर (छ. संभाजीनगर) अशा राज्यभर पसरलेल्या मान्यवर लेखक-कवींंचा समावेश आहे. या परंपरेत ‘माती मागतेय पेनकिलर’ची भर पडणे हे ग्रामीण, कृषिपृष्ठभूमीवर लिहिलेल्या समकालीन कवितेला मिळालेलं ठळक मानांकन ठरते.
‘माती मागतेय पेनकिलर’ने यापूर्वीही साहित्य क्षेत्रात भक्कम उपस्थिती नोंदवली आहे. कृषिसंस्कृती, नवभांडवलशाही आणि गावखेड्यांतील बदलत्या सामाजिक वास्तवाचे तीक्ष्ण, परंतु संयत भाषेत केलेले चित्रण लक्षात घेऊन या संग्रहाला या आधीही विविध संस्थांकडून या संग्रहाला काव्यपुरस्कार आणि मान्यता मिळाल्याची नोंद आहे, कृषिवास्तवाला अधोरेखित करणाऱ्या काव्यलेखनासाठीचा काही स्वतंत्र साहित्य पुरस्कारांचा समावेश होतो.
रोहिणी वाकडे साहित्य दर्शन प्रतिष्ठानतर्फे जाहीर झालेल्या या राज्यस्तरीय पुरस्काराबद्दल मनापासून कृतज्ञ आहे. हा सन्मान केवळ ‘माती मागतेय पेनकिलर’ या कवितासंग्रहाचा नाही; तर शेतीमाती, ग्रामीण जीवन आणि त्या जगण्याशी निगडित असलेल्या असंख्य मूक जिवांच्या वेदना आणि आशांचा गौरव आहे.
संस्थेचे संयोजक **विजय गं. वाकडे**, प्रेरक **दत्ता डांगे**, कार्यवाह **शंतनु वाकडे**, तसेच परीक्षकमंडळातील सर्व मान्यवर यांचे विशेष आभार मानतो. कवितेला इतक्या आदराने वाचलं, समजून घेतलं आणि या पुरस्कारासाठी योग्य समजलं, ही माझ्यासाठी मोठी प्रेरणा आहे.
कथा विभागात निवड झालेल्या **प्रभाकर शेळके (डबल ढोलकी)** आणि कादंबरी विभागातील **मोतीराम राठोड (वचपा)** यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन. अशा सहप्रवासामुळे राज्यभरातील साहित्यिक नातं अधिक घट्ट होतं, असं वाटतं.
‘माती मागतेय पेनकिलर’ वाचणाऱ्या, यावर लिहिणाऱ्या, गावोगावी चर्चेत सामील करून घेणाऱ्या सर्व वाचक, समीक्षक, मार्गदर्शक, शिक्षक आणि कुटुंबीयांचा मी ऋणी आहे. हा पुरस्कार पुढे अजून प्रामाणिकपणे, संवेदनशीलतेने आणि जबाबदारीने लिहित राहण्याची जाणीव करून देतो.
हा सन्मान माझा एकट्याचा नाही; तो आपला आहे – मातीवर विश्वास ठेवणाऱ्या आणि शब्दांवर प्रेम करणाऱ्या प्रत्येकाचा.
– सागर जाधव जोपुळकर, चांदवड
कवी सागर जाधव जोपुळकर यांच्या कवितेतून शेती, माती, कर्जग्रस्त शेतकरी, गावांचे प्लॉटिंग, मॉल-संस्कृतीचा प्रसार आणि पिढ्यान् पिढ्या पायाखाली असलेल्या मातीशी ढासळत चाललेली नाळ या विषयांना नवीन प्रतिमा आणि भाषिक भरण मिळतो, असे अनेक समीक्षकांनी नोंदवले आहे. नवभांडवलशाहीच्या घुसखोरीत अडकलेल्या कृषीजीवनाचा हिशेब ठेवताना ही कविता केवळ आक्रोश करत नाही; तर शांत, पण ठामपणे प्रश्न विचारते. म्हणूनच रोहिणी वाकडे साहित्य दर्शन प्रतिष्ठानचा पुरस्कार हा केवळ एका कवीचा सन्मान नसून, ग्रामीण संवेदना जपणाऱ्या समग्र काव्यदृष्टीचा गौरव मानला जात आहे.
या नव्या सन्मानानंतर ‘माती मागतेय पेनकिलर’ हा कवितासंग्रह समकालीन मराठी ग्रामीण साहित्याच्या चर्चेत आणखी मध्यवर्ती ठिकाणी येत असून, राज्यभरातील वाचक, अभ्यासक, आणि साहित्यसंस्थांकडून या संग्रहाकडे अपेक्षेने पाहिले जात आहे.
